Thoái hóa khớp là một trong những bệnh lý cơ xương khớp thường gặp, đặc biệt ở người trung niên và lớn tuổi. Bệnh thường tiến triển từ từ, khiến các triệu chứng ban đầu như đau nhẹ, cứng khớp hay tiếng lục cục khi vận động dễ bị bỏ qua.

Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường ở khớp có thể giúp bạn chủ động thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng chăm sóc phù hợp.

Vậy thoái hóa khớp có dấu hiệu gì? Dưới đây là 5 biểu hiện thường gặp bạn nên lưu ý.

Thoái hóa khớp là gì?

Thoái hóa khớp là tình trạng tổn thương tiến triển của các cấu trúc trong khớp, trong đó có sụn khớp và xương dưới sụn. Quá trình này có thể làm thay đổi chức năng của khớp, gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động.

Thoái hóa có thể xảy ra ở nhiều vị trí như khớp gối, khớp háng, cột sống, bàn tay, vai… Trong đó, thoái hóa khớp gối là tình trạng khá phổ biến và có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng đi lại, leo cầu thang hoặc thực hiện các hoạt động hằng ngày.

5 dấu hiệu sớm cảnh báo thoái hóa khớp

1. Đau khớp khi vận động

Một trong những biểu hiện thường gặp là đau khớp khi vận động hoặc chịu tải.

Chẳng hạn, người bị vấn đề ở khớp gối có thể cảm thấy đau khi:

• Đi bộ trong thời gian dài.
• Lên xuống cầu thang.
• Đứng lên hoặc ngồi xuống.
• Ngồi xổm.
• Vận động nhiều hơn bình thường.

Ở giai đoạn đầu, cơn đau có thể chỉ xuất hiện sau khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp đi lặp lại, bạn không nên chỉ xem đó là dấu hiệu “mỏi khớp do tuổi tác”.

2. Cứng khớp sau khi ngủ dậy hoặc nghỉ lâu

Bạn có thể cảm thấy khớp khó cử động, hơi “khựng” hoặc cần vận động một lúc mới trở lại bình thường sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu.

Ở người bị thoái hóa khớp, cứng khớp buổi sáng thường có thời gian tương đối ngắn. Ngược lại, tình trạng cứng khớp kéo dài hoặc kèm sưng nóng rõ rệt có thể gợi ý những nguyên nhân khác, chẳng hạn bệnh lý viêm khớp.

Vì vậy, thời gian và đặc điểm của cứng khớp cũng là thông tin quan trọng khi thăm khám.

3. Khớp phát ra tiếng lục cục, lạo xạo khi vận động

Một số người nhận thấy khớp phát ra tiếng lục cục, lạo xạo hoặc tiếng “rắc” khi co duỗi hay thay đổi tư thế.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải cứ khớp phát ra tiếng động là bị thoái hóa khớp.

Tiếng động có thể xuất hiện ở cả những người không có bệnh lý nghiêm trọng. Khi đánh giá nguy cơ thoái hóa, bác sĩ sẽ xem xét đồng thời các triệu chứng khác như đau, cứng khớp, hạn chế vận động và tình trạng của khớp.

4. Khả năng vận động của khớp giảm dần

Một dấu hiệu khác dễ nhận thấy là bạn bắt đầu gặp khó khăn với những động tác trước đây vẫn thực hiện bình thường.

Ví dụ:

• Khó ngồi xổm hoặc đứng lên.
• Khó gập hoặc duỗi gối hết tầm.
• Khó leo cầu thang.
• Khó đưa tay ra sau lưng nếu vấn đề nằm ở khớp vai.
• Khó thực hiện các hoạt động cần vận động khớp linh hoạt.

Khi biên độ vận động giảm dần và kéo dài, việc kiểm tra nguyên nhân sẽ giúp tránh bỏ sót tổn thương bên trong khớp.

5. Đau tái đi tái lại và ảnh hưởng đến sinh hoạt

Ban đầu, cơn đau có thể chỉ xuất hiện thỉnh thoảng. Nhưng theo thời gian, một số người nhận thấy:

• Đau xuất hiện thường xuyên hơn.
• Thời gian đau kéo dài hơn.
• Khả năng vận động giảm.
• Đau ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt.
• Phải hạn chế những hoạt động trước đây vẫn thực hiện bình thường.

Đây là dấu hiệu cho thấy vấn đề ở khớp đang bắt đầu ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và nên được đánh giá thay vì tiếp tục chịu đựng hoặc tự điều trị kéo dài.

Không phải mọi cơn đau khớp đều là thoái hóa

Đau khớp là triệu chứng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau.

Ngoài thoái hóa khớp, đau và hạn chế vận động còn có thể liên quan đến:

• Chấn thương.
• Viêm khớp.
• Tổn thương sụn khớp.
• Tổn thương dây chằng.
• Bệnh lý gân và phần mềm quanh khớp.
• Một số bệnh lý chuyển hóa hoặc toàn thân.

Vì vậy, chỉ dựa vào một triệu chứng như đau khớp hoặc tiếng lục cục là chưa đủ để kết luận thoái hóa khớp.

Khi nào nên đi khám thoái hóa khớp?

Bạn nên cân nhắc thăm khám nếu tình trạng đau khớp:

• Kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần.
• Tăng dần theo thời gian.
• Làm hạn chế vận động.
• Ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ hoặc sinh hoạt.
• Kèm sưng khớp hoặc cảm giác khớp không vững.
• Xuất hiện sau chấn thương.

Bác sĩ có thể dựa trên triệu chứng, thăm khám lâm sàng và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng như X-quang hoặc siêu âm khớp khi cần thiết để đánh giá tình trạng cụ thể.

Có thể làm gì để chăm sóc khớp?

Bên cạnh việc thăm khám khi xuất hiện triệu chứng bất thường, duy trì lối sống phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe cơ xương khớp.

Một số thói quen có lợi gồm:

• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Vận động thường xuyên với cường độ phù hợp.
• Tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp.
• Hạn chế các tư thế hoặc hoạt động gây quá tải kéo dài cho khớp.
• Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài.
• Thăm khám khi đau khớp kéo dài hoặc tái phát.

Đặc biệt, với người lớn tuổi hoặc người từng có chấn thương khớp, việc duy trì sức mạnh cơ và khả năng vận động có thể giúp hỗ trợ chức năng vận động trong cuộc sống hằng ngày.

Câu hỏi thường gặp về thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp có chữa khỏi hoàn toàn không?

Thoái hóa khớp là quá trình tổn thương cấu trúc khớp và không nên kỳ vọng một phương pháp duy nhất có thể “chữa khỏi hoàn toàn” cho mọi trường hợp. Mục tiêu điều trị thường là kiểm soát triệu chứng, duy trì chức năng khớp và cải thiện khả năng vận động, tùy nguyên nhân và mức độ bệnh.

Khớp kêu lục cục có phải bị thoái hóa không?

Không nhất thiết. Tiếng lục cục, lạo xạo có thể xuất hiện vì nhiều nguyên nhân và không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với thoái hóa khớp. Nếu tiếng động đi kèm đau, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, bạn nên được đánh giá cụ thể.

Người trẻ có bị thoái hóa khớp không?

Có. Thoái hóa thường gặp hơn khi tuổi cao nhưng người trẻ vẫn có thể gặp các thay đổi thoái hóa hoặc tổn thương khớp liên quan đến chấn thương, vận động quá mức, bất thường cấu trúc hoặc một số yếu tố khác.

Đau khớp có nên tự mua thuốc giảm đau?

Không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài mà chưa xác định nguyên nhân. Việc giảm đau có thể giúp cải thiện triệu chứng nhưng không đồng nghĩa với việc nguyên nhân gây đau đã được giải quyết.

Kết luận

Đau khi vận động, cứng khớp sau khi nghỉ, tiếng lục cục, giảm biên độ vận động và đau tái đi tái lại có thể là những dấu hiệu cần lưu ý khi đánh giá sức khỏe khớp.

Tuy nhiên, đây không phải những dấu hiệu có thể dùng để tự chẩn đoán thoái hóa khớp. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến vận động, bạn nên thăm khám để xác định đúng nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Chăm sóc khớp từ sớm là cách chủ động bảo vệ khả năng vận động và chất lượng cuộc sống về lâu dài.

Nếu bạn đang gặp vấn đề về đau khớp, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, Medibone có thể hỗ trợ thăm khám và đánh giá tình trạng cơ xương khớp cụ thể.